Voorzitter, dit is mijn maiden speech voor dit huis namens het HMC. In eerste termijn, in de vergadering van 22 juni, sprak dhr. vd Steen nog in namens het HMC. Hij daagde het Haagse gemeentebestuur uit lef te tonen en in debat te gaan met de Haagse burgers. Die kans heeft de gemeente met het besluit van de Adviescommissie Bezwaarschriften, per brief van 13 september j.l. jammerlijk verspeeld. De bewoners van de Veerkaden wilden de gemeente dwingen adequate verkeersmaatregelen te nemen ter bescherming van hun leefkwaliteit. Maar wat gebeurd er; niet alleen de ingehuurde rechtspersoon de VMD werd niet ontvankelijk verklaard (bij een landelijke organisatie is dat misschien nog begrijpelijk), ook de stichting het Oude Centrum en de Ouderraad van kinderdagverblijf de Blauwe Wasbeer werden op grond van juridische overwegingen omtrent hun statuten afgewezen. Het mag toch ieder duidelijk zijn dat de groepen die zij vertegenwoordigen, ouderen en kleine kinderen, twee van de meest kwetsbare groepen in de bevolking, echte belanghebbenden zijn. Dat de gemeente Den Haag zich zo laat kennen en deze groepen een “blind eye” toekeert is ongepast.
De anderen bezwaarmakers, de individuele bewoners van de Veerkade, zijn wel als belanghebbenden erkend; er bleken kennelijk geen juridische gronden om ook hen niet ontvankelijk te verklaren. Wat ik wil zeggen is dat het de gemeente bepaald niet siert, dat deze zeer belangrijke zaak, die de gezondheid betreft van alle Hagenaars, met juridische scherpslijperij is afgedaan. De adviescommissie blijkt van mening dat de geëiste verkeersmaatregelen geweigerd mochten worden op grond van het reeds ingezette beleid van de gemeente; de Update Plan van Aanpak Luchtkwaliteit dat nu ter bespreking aan de orde is.
Natuurlijk
doet onze gemeente er veel aan om de luchtkwaliteit er beter op te
maken. Ik zal de lijst hier niet opsommen. Zo hebben wij veel hoop op
een gunstig effect van het Verkeers Circulatie Plan in wording. Mits
daar serieuze verkeersbeperkende maatregelen in worden opgenomen.
Alleen is de vraag: Omvat het PvA Luchtkwaliteit de adequate
maatregelen waar de stad naar snakt? Of worden hier allerlei
registers opengetrokken, bedoeld om tenminste alvast wat te doen op
korte termijn, huiverig om nu al over te gaan tot meer drastische
maar noodzakelijke maatregelen.
Pak
het
probleem toch bij de wortel aan!
Het draait hier om een gestaag groeiende automobiliteit, zowel personen- als vrachtauto’s die de kortste weg naar hun bestemming zoeken door het centrum van de stad. Verkeer is net als water (of bloed, zo u wilt), het kruipt waar het niet gaan kan. Het zoekt zijn weg, zolang die weg beschikbaar blijft voor ongewenst doorgaand verkeer. En hier zit hem de crux.
In de update worden diverse maatregelen genoemd en de effecten ervan bij elkaar opgeteld. De effecten zijn echter op korte termijn niet waarneembaar of meetbaar. We praten hier over een gezondheidsprobleem, waarvan de klachten pas na lange tijd aantoonbaar te relateren zijn aan de aanwezige bronnen. Het is aannemelijk dat op een wat langere termijn ook deze maatregelen niet afdoende blijken te zijn.
Opvallende overwegingen die een rol spelen bij de beleidskeuzes, zowel in de Update PvA Luchtkwaliteit als in de uitspraak van de Adviescommissie Bezwaarschriften, zijn…
Verplaatsing van het probleem van de emissie-overschrijdingen bij afsluiting van doorgaand verkeer in woonstraten;
Wat hier zo wonderlijk aan is, is dat vergeten wordt dat de huidige verkeersintensiteit eerst is gefaciliteerd, Bijvoorbeeld op de Veerkades, daar is door het afsluiten van verkeer via de Grote Marktstraat een aanzienlijke stroom extra auto’s genoodzaakt via de Veerkades te rijden. Er was niet voor niets aan de raad toegezegd dat de Grote Markt pas zou worden afgesloten als de centrumring in functie zou zijn. Het is wel een gotspe dat de bewoners van de Veerkades nu verweten wordt dat zij het probleem bij anderen op hun bordje willen leggen.
Er is geen wettelijke verplichting voor het nemen van “actieve” besluiten omtrent emissie reducerende maatregelen.
Het draait hier om een semantische kwestie. Hoe moeten we de term “….in acht nemen….”, uit het Europese Besluit Luchtkwaliteit interpreteren. Dit speelt bij de toepassingsregels voor een meer dan het toegestane aantal overschrijdingen van het etmaalgemiddelde emissie van NOX en Fijnstof. U begrijpt het, dit is onbegrijpelijke taal. Het is natuurlijk ook een technisch moeilijk onderwerp. Daarom is helderheid van de overheid nog belangrijker. Maar “in acht nemen” betekent hier toch echt dat de gemeente niet verplicht is iets te doen; alleen de goede wil tonen is hiermee verplicht. Als maar in 2010 de norm wordt gehaald. Gaan we wachten op betere tijden, zodat met voortschrijdend inzicht en slimme innovaties in de autoindustrie, het probleem vanzelf oplost. Intussen laten we een generatie jonge kinderen met luchtwegaandoeningen aan hun lot over.
Er dient nu eenmaal een afweging te worden gemaakt met andere maatschappelijke belangen .
In de overwegingen van de adviescommissie wordt expliciet gemaakt dat er geen verplichting is voor de gemeente om acuut of spontaan iets te gaan doen aan dit probleem. Het PvA, met maatregelen op termijn, zou voldoende tegemoetkomen aan de inspanningsverplichting. De gemeente heeft m.i. wel degelijk een morele plicht om de gezondheid van haar burgers, juist op korte termijn en overal waar nodig te waarborgen; het is geen afweegbaar criterium.
Ik sluit af:
De afweging die gemaakt had moeten worden is welke maatregelen de huidige bedreigde Haagse populatie mensen het beste kan vrijwaren van gezondheidsklachten. Maar wat zien we in het PvA; juist de personenauto, een belangrijke bron van fijnstof, wordt grotendeels ongemoeid gelaten. Er wordt weinig gedaan aan het actief verminderen van de immer groeiende automobiliteit in de stad. Sterker nog, in het verkeersbeleid is nog steeds sprake van uitbreiding van het wegennet naar het stadscentrum. De aanzuigende werking hiervan is enorm. En de autobereikbaarheid voor hen die er echt met de auto moeten zijn, holt achteruit. Alleen het belonen van schonere auto’s, met korting op parkeertarieven, wordt reëel geacht. .
Met het inkorten en/of schrappen van OV verbindingen zijn nieuwe belemmeringen voor de OV gebruiker opgeworpen, de doelgroep die juist niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor de slechte luchtkwaliteit in de stad (mits er met schone bussen wordt gereden). Maar juist zo’n voor de handliggende bronmaatregel wordt niet genomen.
Het aangekondigde onderzoek naar de mogelijkheden voor het weren van vrachtauto’s is hoopvol, maar is feitelijk overbodig. Deze zijn genoegzaam bekend. De maatregelen moeten per direct worden ingevoerd.
De publicatie van Milieudefensie, vorige week, de Zwarte Lijst van 200 vieste straten in Nederland, is niet bepaald een visitekaartje voor Den Haag. Onze stad prijkt er prominent met niet minder dan 28 straten met structurele overschrijdingen van de Europese normen. Amsterdam doet het duidelijk beter, zo blijkt uit de lijst. Maar zij weren er ten slotte dieselvrachtwagens zonder roetfilter uit de binnenstad. Wat er vooral nodig is, is een krachtdadige aanpak en politieke wil om er snel echt iets aan te doen. Het zijn geen populaire maatregelen, zo dicht voor de verkiezingen, maar wel noodzakelijk.
Frits Raaphorst